توپاز چیست (زبرجد هندی)

توپاز

TOPAZE8.jpg

کلیات رده کانی فرمول Al2(SiO4)(F.OH)2 ویژگی‌ها رنگ بی‌رنگ، زردمایل به قهوه‌ای، آبی روشن، صورتی مایل به قرمز، سبز روشن رخ کامل، شکستگی صدفی ساختار سامانه بلوری راست‌لوزی (ارتورومبیک) چگالی 4/3-6/3 دیگر ویژگی ها خاصیت فلورسانس

جزییات بیشتر

اطلاعات بیشتر

زِبَرجَدِ هِندی (توپاز، زمرد شرق) یکی از سنگ‌های قیمتی است.

واژه شناسی

در لغت نامه دهخدا آمده است: «زبرجد زرد مایل به سرخی را هندی گویند. و این زبون ترین همه انواع زبرجد است .»[۱] کلمه توپاز از واژه ی یونانیΤοπάζιος (توپازیوس) یا Τοπάζιον (توپازیون)-که نام جزیره ی سنت جان در دریای سرخ بوده است - گرفته شده است. معادن این سنگ در این جزیره وجود داشته است. واژه ی توپاز با کلمه سانسکریت तपस् (تاپاس) به معنی "آتش" یا "گرما" ارتباط دارد.[۲]

ویژگی های کانی شناختی

ساختار بلوری آن راست‌لوزی (ارتورومبیک) و فرمول شیمیایی آن Al۲(SiO۴)(F.OH)۲ است.

زبرجد هندی سنگی است شفاف تا نیمه شفاف و دارای سختی ۸ و چگالی ۴/۳-۶/۳ می‌باشد.

رنگ‌ها : بی‌رنگ، زردمایل به قهوه‌ای، آبی روشن، صورتی مایل به قرمز، سبز روشن جلا : شیشه ای

این کانی رخ کامل، شکستگی صدفی و خاصیت فلورسانس ضعیف دارد.

اعتقادات باستانی

این سنگ به عنوان یکی از سنگ های متولدین آبان ماه ذکر شده است. این سنگ سمبل وقار و ابهت، و نشانه شادی و موفقیت است. مصری‌ها سنگ توپاز را سمبل خورشید می دانند. یونانی‌ها نیز معتقدند این سنگ به انسان نیرویی خاص می دهد و طلسم و جادو را باطل می کند. حتی در گذشته بر این باور بودند که اگر کسی این سنگ را همراه داشته باشد از نظرها دور می ماند. رومی‌ها اعتقاد داشتند که توپاز هوش و وفاداری را افزایش می دهد. به علاوه، آنان پودر این سنگ را در شربت حل می کردند و برای درمان خونریزی و آسم از آن استفاده می کرده‌اند. از پودر آن برای درمان و التیام سوختگی و زخم‌های شدید نیز بهره می برده‌اند. حتی در مواردی به عنوان پادزهر استفاده می شده است. توپاز در برزیل نشانه و سمبل دندان پزشکان است.[۳]

محل پیدایش و معادن

مکانهای مهم پیدایش توپاز در اتحاد جماهیر شوروی سابق در ناحیه نرشیسنگ سیبری و مورسینسک واقع در رشته کوههای اورال قرار دارد و در ایالات اومی و مینو ژاپن و نیز در سان لوئیس پوتوسیمکزیک یافت می‌شود. از سالها پیش برزیل منبع اصلی توپاز زرد رنگ بوده است. در سال ۱۹۴۰ چند بلور بزرگ کاملاً شکل‌دار توپاز بیرنگ از این محل بدست آمد که وزن بزرگترین آنها ۵۹۶ پوند بود.[۴]

-----------------------------------------

اطلاعات اولیه

این کانی از بخارات فلوئور داری تشکیل می‌شود که در طی مراحل پایای انجماد سنگهای آذرین سیلیسی بیرون رانده شده‌اند. توپاز در گدازه‌های ریولیتی و در گرانیتها یافت می‌شود. به علاوه کانی مشخص پگماتیتها ، بویژه در انواع قلع‌دار است. ریگهای صیقلی شده آن در ماسه‌های رودخانه‌ای بعضی نقاط دیده می‌شود.

مکانهای مهم پیدایش توپاز در اتحاد جماهیر شوروی سابق در ناحیه نرشیسنگ سیبری و مورسینسک واقع در رشته کوههای اورال قرار دارد و در ایالات اومی و مینو ژاپن و نیز در سان لوئیس پوتوسی مکزیک یافت می‌شود. از سالها پیش برزیل منبع اصلی توپاز زرد رنگ بوده است. در سال 1940 چند بلور بزرگ کاملا شکل‌دار توپاز بیرنگ از این محل بدست آمد که وزن بزرگترین آنها 596 پاوند بود. 

خواص فیزیکی

در مقیاس Mohs سختی آن 8 است چگالی آن حدود 3.4 تا 3.6 است. و جلای شیشه‌ای دارد و به رنگ زرد ، صورتی ، زرد روشن ، مایل به آبی ، سبز و بیرنگ دیده می‌شود. یک کانی شفاف تا میله شفاف است. 



سختی
چگالی
حداقل حداکثر حداقل حداکثر
ــ 8 3.5 3.6

ترکیب شیمیایی

در ترکیب AL2SiO4(F،OH)2 میزان اکسید آلومینیوم 56.6 درصد ، اکسید سیلیسیم 33.4 درصد و آب 10 درصد است. در این ترکیب یون فلوئور (F) به مقدار زیاد ، حداکثر تا 20.7 درصد جایگزین یون هیدروکسیل (OH) می‌شود. 

ساختمان توپاز

ساختمان توپاز زنجیری از هشت وجهیهای ALO4F2 که در راستای موازی با محور C به چهار وجهیهای مستقل SiO4 می‌پیوندند. رخ کامل در توپاز حاصل شکسته شدن پیوندهای Al - F , Al - O است در حالی که پیوندهای Si - O کاملا یکدست و بدون شکست هستند. 

وجوه مشخصه

این کانی بوسیله شکل ، رخ قاعده‌ای ، سختی 8 و چگالی زیاد آن قابل شناسایی است. شعله فوتک بر آن بی‌اثر است و در اسیدها نامحلول می‌باشد. پودر آن با محلول نیترات کبالت به رنگ آبی در می‌آید. (بخاطر وجود آلومینیوم) 




توپاز (Topaz)
آلومینیوم AL2SiO4(F ، OH)2
ارترومبیک سیستم تبلور
سیلیکات رده بندی
کامل - مطابق با سطح رخ
شیشه‌ای جلا
صدفی - نامنظم شکستگی
شفاف - نیمه شفاف شفافیت
نوع سختی
خواص مغناطیسی
بلوری - آگرگات دانه‌ای - شعاعی (نوع پیکنیت) - آغشته - قلوه سنگی اشکال ظاهری
تقریباََ کمیاب ; آلمان ، چک و اسلواکی ، ایرلند شمالی ، روسیه ، نروژ ،
مکزیک ، نامیبیا ، ژاپن ، برزیل ، سری لانکا ، امریکا ، نیجریه و مون کلی
ژیزمان
به آهستگی در اسید سولفوریک گرم حل می‌شود. ذوب نمی‌شود. خواص شیمیایی
AL2O3 = 55.4% ، SiO2 = 32.6% ، F = 20.7% ، Fe3+ ، Mg ، Cr ، Ti ترکیب شیمیایی
بی رنگ - زرد - زرد طلائی - صورتی - متمایل به آبی - متمایل به سبز و قهوه‌ای رنگ کانی
سفید رنگ اثر خط
تفاوت با کانی های مشابه
برازلیانیت - بریل - فناسیت تشابه کانی شناسی
فلوئوریت ، کوارتز ، کاسیتریت ، تورمالین پاراژنز
پنوماتولیتی - پگماتیتی - هیدرو ترمال - دگرگونی - آبرفتها منشأ تشکیل
منشوری - شیار دار شکل بلورها
مواد نسوز - سنگ ظریف برای تزئینات کاربرد
آمریکا محل پیدایش
دارای لومینسانس زرد طلائی - کرم - سبز . به آهستگی در اسید سولفوریک گرم حل می‌شود.
ذوب نمی‌شود. کانیهای شبیه آن برازلیانیت ، بریل و فناسیت می‌باشد.
سایر مشخصات
در دریای سرخ گرفته شده است Topasos از نام جزیره وجه تسمیه

نقد و نظرات

نوشتن نقد و نظر

توپاز چیست (زبرجد هندی)

توپاز چیست (زبرجد هندی)

توپاز

TOPAZE8.jpg

کلیات رده کانی فرمول Al2(SiO4)(F.OH)2 ویژگی‌ها رنگ بی‌رنگ، زردمایل به قهوه‌ای، آبی روشن، صورتی مایل به قرمز، سبز روشن رخ کامل، شکستگی صدفی ساختار سامانه بلوری راست‌لوزی (ارتورومبیک) چگالی 4/3-6/3 دیگر ویژگی ها خاصیت فلورسانس

30 محصولات دیگر در همان شاخه: