گوهر ها کجا شکل میگیرند

گوهر ها در محیط های مختلف زمین شکل میگیرند که در این مقاله رایج ترین نوع و مهمترین نوع محیط های شکل گیری آنها را بررسی خواهیم کرد ... 

جزییات بیشتر

اطلاعات بیشتر

تغریبا تمام گوهر ها در زیر سطح زمین تشکیل میشوند . مقداری از آنها توسط معدن کاران به سطح زمین آورده میشوند. مقداری از آنها توسط فرآیندهای زمینی مانند گسلش - چین خوردگی و آتشفشانی به سطح زمین آورده میشوند . این فرآیند ها می توانند سنگها را از 400 کیلومتر زیر سطح زمین به بالا بیاورند .!!!

محیط های شکل گیری :

1- شکل گیری از آبهای سطح زمین (formation from water near the earth's surface)

      آب نزدیک سطح زمین با مواد معدنی ترکیب میشوند و آنها را حل می کند . توانایی این محلول در نگهداری عوامل متشکله ، با توجه به شرایط فیزیکی تغییر میکند . اگر شرایط محلول تغییر کند (برای مثال اگر محلول سرد یا تبخیر شود) . مواد معدنی ته نشین خواهد شد . مشهورترین فرایند ، شکل گیری کریستالهای نمک از آب دریا توسط تبخیر است .

نوع ماده معدنی که شکل میگیرد به مواد حل شده در محلول بستگی دارد . اگر آب با سنگهای غنی از سیلیس یا ماسه ترکیب شود مواد معدنی غنی از سیلیس شکل میگیرد . 

مواد معدنی بر پایه سیلیس : مانند آمتیس - کوارتز ، عقیق و اوپال و ....

اگر آب با سنگهای غنی از مس ترکیب شود مواد معدنی غنی از مس تشکیل خواهد شد  مانند فیروزه - مالاکیت و آزوریت که همه سبز رنگ هستن.

تصویر فوق شکل گیری فیروزه ، عقیق ، آمیتیست ، مالاکیت و اوپال و ... را نشان میدهد. هرچه محلول رقیق تر باشد میتواند مقدار بیشتری مواد را در خود حل کند و در دوره های خشک محلولها تبخیر میشوند و مواد معدنی ته نشین میشوند .

2- گوهر های ماگماتیک (magmatic gems)

این سنگها از ماده گداخته ای که منشا درونی دارد و ماگما نامیده میشود تشکیل شده است.

(ماگما مواد موذاب درون زمین است) ماگما روان است و محلول مانند شده است.برخی از عناصر محلول در ماگما با نزدیک شدن به سطح زمین بصورت بخار درآمده و پس از جمع شدن زیر زمین در اثر تراکم ، فشار زیادی تولید میکنند که باعث خورد شدن و پرتاب سنگهای مسدود کننده مجرای خود می شوند .تازمانیکه ماگما درون زمین است تحت فشار زیادی قرار دارد و همچنین درجه بالای گرمایی. اما با حرکت به سمت سطح زمین بتدریج از فشار و دمای آن کاسته میشود و همین امر باعث تولید دانه های بلوری میشود . در واقع یک کوره طبیعی تشکیل شده که مواد تشکیل دهنده کانی ها بعد از موذاب و تحت فشار به آرامی سرد شده و از اعماق زمین بالا می آیند. سنگهایی که درون زمین به آرامی خنک شده و فشار کم میشود سنگهای آذرین درونی یا پلوتونیک یا سنگهای نفوذی نامیده میشود 

سنگهایی که با سرعت به بیرون پرت شده و به سرعت نیز خنک میشوند : سنگهای خروجی یا آتشفشانی و یا سنگهای آذرین بیرونی نامیده میشوند .

در تصویر فوق شکل گیری کریستالهایی مانند یاقوت ، زیرکن (کریستالهای صورتی) و نیز توپاز را در حفرههای باز که توسط گازها ایجاد شدند را نشان میدهند.

3- پگماتیت (pegmatite)

پگماتیت ها بدنه های ماگمای غیر معمول اند.

وقتی که بدنه اصلی ماگما سرد می شود آب در غلظتهای پایین داخل صخره های مذاب متمرکز میشود زیرا نمی تواند با اکثر مواد معدنی که کریستالیزه می شوند پیوند برقرار کند . در نتیجه آخرین بخش کریستالیزه نشده غنی از آب است ، آن همچنین غنی از دیگر مواد که شبیه به مواد معدنی معمولی نیستند می باشد . وقتی این ماگمای غنی از آب (همچنین غنی از سلیس و عوامل غیر معمول) از آخرین مرحله کریستالیزاسیون ماگما خارج میشود برای تشکیل دادن یک پگماتیت جامد میشود - ماگمای غنی از آب این مکان را برای کریستالها فراهم میسازد که به سرعت رشد کنند - بنا براین کریستالهای پگماتیت بزرگ هستند که برای این امر برای نمونه گوهر مهم است . 

وقتی ماگمای پگماتیتی غنی از بریلیوم است کریستالهای بریل شکل گرفته... مانند زمرد.

اگر ماگماها غنی از برن  باشند تورمالین کریستالیزه خواهد شد.

قطعه ای از تورمالین پگماتیتی...

4- گوهر های دگرگونی یا متامورفیک (metamorphic gems)

سنگهای دگرگونی نتیجه تغییر حالت سنگهایی هستند (بویژه رسوبی) که قبلا وجود داشته و سپس تحت تاثیر ماگما قرار گرفته اند . سنگهالی دگرگونی که منشا اولیه آنها سنگهای رسوبی بوده در جلوی آنها کلمه پارا را بکار می برند و سنگهای دگرگونی که منشا اولیه آنها سنگهای آذرین می باشند پیشوند ارتو خواهند گرفت .

به طور کلی دو نوع دگرگونی وجود دارد . یکی دگرگونی مجاورتی که عبارتست از قرار گرفتن یک توده نفوذی (عموما گرانیتی ) در عمق زمین در داخل سنگهای دیگر و با ضخامت قابل ملاحظه  هاله ای از سنگهای که گرداگرد آن قرار میگیرد  به طرف بالا درجه پختگی کمتری را دارا می باشد . دیگری دگرگونی ناحیه ای است و دامنه وسعت آن خیلی زیادتر از حالت قبلی بوده و دارای ضخامت زیاد می باشد ، درجه دگرگونی در این حالت از پایین به بالا کمتر می گردد . این نوع دگرگونی در ژرفای زیاد زمین در بزرگ ناودیس ها (محیط های رسوب گذاری) صورت میگیرد . در خلال پختگی سنگها و دگرگونی شدن آنها که تحت تاثیر حرارت زیاد و فشار قابل ملاحظه صورت میگیرد کانی ها از هم جدا گشته و گروههای جدیدی از کانی شروع به تشکیل شده و تبلور می نمایند که نهایتا این دسته از کانی های جدید را کانی های دگرگونی می نامند .

کانی های سنگهای دگرگونی را می توان به دو دسته تقسیم کرد :

1- تعدادی از این کانی های ماگمایی می گویند مانند فلدسپات ها ، زیر کن ، کردیریت ، تورمالین ، توپاز و غیره که در خلال دگرگونی بوجود می آیند. 

2- دسته دیگر در حالت دگرگونی مجاورتی سنگهای سیلیکاتی و آرژیلی (رسی و شیست های آدژیلی )بوجود می آیند و کانی های اندالوزیت ، سیلیمانیت و غیره تولید می شود .

بطور خلاصخ سنگهای متامورفیک سنگهای تغییر کرده توسط دما ، فشار و ترکیبی با محلولها هستند .

در این تصویر روند اتصال متامورفیزم را نشان می دهد . در این روند مواد معدنی داخل صخره ها در پاسخ به مجاورت به یک بدنه داغ ناخوانده تغییر میکند . برای مثال در یک limestone توسط یک ماگما تغییر در اندازه کریسالی - حجم ماده معدنی و ترکیب شیمیایی (ناشی از محلول های رها شده از سرد شدن ماگما ) متحمل می شود . این صخره ها حاوی گوهرهایی مانند گارنت هستند .

5- ته نشینی گرمایی (hydrothermal)

شکل گیری گوهر ها با فرایند گرمابی ، به شکل گیری گوهرها از آبهای نزدیک به سطح زمین  شبیه نیست.

محلولها ، آب باران یا آب حاصل از سرد شدن بدنه ماگما را گیر می اندازد و زمانیکه آنها با یک فضای باز مانند شکافها مواجه می شوند رگه های مواد معدنی این شکافها را پر میکند و در نهایت گوهرها کریستالیزه میشوند . گوهرهایی مانند بریل و تورمالین به عوامل غیر معمول نیاز دارند و تعدادی از اینها مانند بریلیوم برای بریل یا برن برای تورمالین از سرد شدن ماگما (صخره های مذاب) حاصل می شوند .

6- گوهر های شکل گرفته در پوسته (gems formed in mantle)

کریستالهای زبرجد (peridot) داخل ماگما در پوسته بالایی (عمق 20-55 میلی ) شکل میگیرند و توسط فعالیتهای آتشفشانی به سطح آورده می شوند که ماآنها را در صخره های آذرین بیرون آمده پیدا میکنیم.

الماسها خیلی میلیونها سال قبل در عمق بیشتری در داخل پوسته (در عمق یکصد تا دویست کیلومتری زیر سطح زمین )در حداکثر  دما و فشار شکل گرفته اند .

فرایند به این شکل است که :

1- ماگما شامل کریستالهای الماس بصورت ناگهانی و انفجاری یک راه به سطح پیدا می کند .

2- همچنانکه گدازه بالا می آید برخی از آنها سرد و جامد می شوند و صخره های کیمبرلیت که کریستالهای الماس داخل آن منجمد شدند شکل میگیرند.

7- گوهرهای حاصل از ذخیره های رسوبی (aaluvial gem deposits)

بعد از اینکه صخره به سطح آورده شد گوهر ها ممکن است توسط هوازدگی از صخره ها جدا شوند (تعدادی از مواد معدنی حل می شوند ، تعداد به مواد معدنی رسی تبدیل می شوند و تعداد بدون تغییر باقی میمانند.) آن تعدادی که بدون تغییر باقی می مانند ممکن است توسط جریان آب شسته شوند که توسط پروسه اقیانوسی / رودخانه ای متمرکز می شوند .اغلب گوهرهایی که از اذخیره های رسوبی بازیابی شدند به دلیل نورد در اطراف اقیانوسها و رودخانه ها گرد شده اند .گوهر ها اغلب آن مواد معدنی هستند که برابر هوازدگی و مواد شیمیایی مقاوم هستند . آنها بطور عادی در بستر رودخانه و شنهای ساحلی متمرکز هستند که بعنوان ذخیره های رسوبی شناخته می شوند . گوهر ها اغلب در مقایسه با سایر مواد معدنی چگالی بالایی دارند بنابراین آنها به آسانی در قسمتهای فرورفته و گود بسترهای رودخانه گرفتار شدند . این امر باعث می شود که آنها متمرکز شوند و آسانتر معدنکاری شوند .

مواد و عناصر بادوام و با ارزش دیگری نیز مانند طلا توسط این پروسه متمرکز می شود .

نقد و نظرات

نوشتن نقد و نظر

گوهر ها کجا شکل میگیرند

گوهر ها کجا شکل میگیرند

گوهر ها در محیط های مختلف زمین شکل میگیرند که در این مقاله رایج ترین نوع و مهمترین نوع محیط های شکل گیری آنها را بررسی خواهیم کرد ... 

30 محصولات دیگر در همان شاخه: